Potyczka pod Nowym Stawem

25 września 1863 roku oddział powstańczy zatrzymał się nieopodal wsi Nowy Staw. Żołnierze byli zmęczeni długim ok. 40 km marszem, wyruszyli z lasów puchaczowskich cały czas nękani przez podjazdy Rosyjskie po przegranej bitwie pod Batorzem (6 września) po drodze zniszczyli mosty w Kijanach i Zawieprzycach. Przygotowania do posiłku przerwano jednak na widok zbliżających się oddziałów carskiej piechoty i kozaków. Którzy przybyli w sile 12 rot, w jednej rocie znajdowało się 266 żołnierzy. Wrogie siły oddzieliły Ciemięga, powstańcy ustawili się w szyku bojowym 1000 kroków od kozaków. Pierwszy atak ogniowy został odparty, w tym samym czasie nadciągnęły 3 rosyjskie armaty. Celne strzały Ćwieków odparły nowy szturm, jednak dobrze skierowany ogień działowy zmusił atakowanych do wycofania się. Dowódcy postanowili rozdzielić się na trzy odziały a następnie spotkać się w jednym miejscu, punktem zbornym ustanowiono oddaloną o 8 km Wólkę Krasińską. Straty powstańcze wynosiły 13 zabitych, 11 rannych oraz 4 wziętych do niewoli. Straty po stronie Rosyjskiej są nie znane, jednak uniemożliwiły one dalszy pościg powstańców na kilka dni.

Na cmentarzu znajduje się pięć zbiorowych mogił, w których pochowano najprawdopodobniej 13 powstańców z oddziału „Ćwieków” poległych w boju z oddziałem rosyjskich ppłk Antuszewicza.


Sylwetki Bohaterów

Pułkownik Kajetan Karol Cieszkowski herbu Dołęga pseud. „Ćwiek”. Urodzony w 1826 w Seroczynie, szlachcic właściciel majątku w Starościnie, twórca i naczelnik 5 Oddziału Wojsk Narodowych Województwa Lubelskiego, popularnie nazywany „Ćwiekami”. Brał udział w 22 bitwach w Sandomierskim, oraz Lubelskiem. Cieszkowski z powodu choroby opuścił odział w wrześniu 1863 roku. Wrócił 21 grudnia podejmując nieudane próby ratowania oddziału, który ostatecznie został rozwiązany styczniu 1864 roku przez ich założyciela. Ćwiek udał się na emigracje do Francji, gdzie rozwiną działalności polityczną i wojskową. Do kraju wrócił po 1871, osiadł w Krakowie gdzie zmarł 6 lat później. Pochowany na Cmentarzu Rakowskim w Krakowie.

Major Walery Kozłowski urodzony w 1828 roku, szlachcic, oficer austriacki. Uczestnik kampanii węgierskiej 1849r., za co został więziony, następnie walczył pod wodza Garibaldiego. W powstaniu 1863 major, szef sztabu, a potem dowódca oddziału „Ćwiekow” na Lubelszczyźnie. W listopadzie 1863 r. opuścił powstanie udając się na Galicje, z której powrócił już w grudniu. Działał do końca powstania z Krasińskim w Podlaskim. Autor pracy „O taktyce wojennej”. Pochowany w Krośnie na Starym Cmentarzu.



-Piotr Głuchowski – Fedirko


Artykuł znajduje się na stronie stowarzyszenia Słuchaj Patrz Pomagaj