Mundury Związku Strzeleckiego "Strzelec"

/ 1 odpowiedzi
Witam drogich kolegów.To mój drugi post,proszę Was bardzo o podanie mi jakichkolwiek informacji(rysunki techniczne,warunki techniczne,zdjęcia)dotyczące munduru wz 12\13 "Strzelca".Interesuje mnie kurtka mundurowa oficerów,płaszcz oficerski, oraz oficerska maciejówka.Mam również pytanie do bardziej doświadczonych:czy strzelcy posiadali mundury letnie,jakie nosili obuwie, oraz czy "Strzelec" można uznać bardziej za coś typu "Sokół" bądź Harcerstwo,czy też powinno się to odbierać jako prawdziwe,Polskie wojsko i czy podstawowe mundury Legionów Polskich i Polskiego Korpusu Posiłkowego(1914-1918) to były przerobione bluzy austriackie m.08 i m.16 czy też umundurowanie "Strzelca"?




P.S. Czy uważacie Austro-Węgry za naszego sojusznika przez całą Wielką Wojnę, po tym co zrobili po kryzysie przysięgowym i pokoju brzeskim z Polskim Korpusem Posiłkowym?(chodzi mi o internowanie żołnierzy,osadzanie ich w więzieniach,karną degradację polskich oficerów i karne wcielanie legionistów do C.K Armii i wysyłanie ich na front włoski),oraz co pod tym samym względem sądzicie o Cesarstwie Niemieckim?
lusi9293


Niewiele i ogólnie, ale może coś się tam przyda.
Pozdrawiam

 

Opracowali : T. Kwiatkowski, D.Kaszuba
Ostrowiec Św 20

. Z.S."STRZELEC"

         Dyskusje na temat umundurowania strzeleckiego trwały długo. Trzeba było przełamać opór wielu członków Związku, szczególnie działaczy Organizacji Bojowej PPS, którzy sprawie mundurów i oddawania honorów byli dość niechętni.

        Krakowski Strzelec wprowadził w 1912 roku jednolitą szarą maciejówkę jako nakrycie głowy dla wszystkich członków związku. W kwietniu 1913 roku ustalono wzór munduru strzeleckiego początkowo barwy szarej, następnie szaro-niebieskiej o kroju wzorowanym na polowym mundurze angielskim. Jako nakrycie głowy przyjęto czapkę maciejówkę, wziętą z tradycji życia codziennego. Bluza strzelecka bez naramienników, zapinana była na kryte guziki rogowe, miała cztery kieszenie i kołnierz stojąco-wykładany. Spodnie, zwężone od kolan w dół, noszono z owijaczami lub sztylpami. Trzewiki lub buty długie oraz płaszcz z naramiennikami i zapięciem na dwa rzędy guzików dopełniały całe umundurowanie.

        Mundur strzelecki miał być tani. Koszt jego obliczono na około 40 koron, tak, aby był osiągalny dla większości członków Związku, którzy obowiązani byli sprawić sobie ubiór na własny koszt. Nieliczne były kompanie umundurowane jednolicie. Najczęściej pierwszą oznaką przynależności do organizacji była czapka przy ubiorze cywilnym lub sportowym.

        Oporządzenie również było skromne. Składało się ze skórzanego pasa, ładownic austriackich i plecaka lub austriackiego tornistra wojskowego. Częściowo na wyposażeniu były chlebaki i łopatki.

        Początkowo jedyną odznaką oficerów był czerwony sznur gwizdka zaczepiony o guzik kurtki i guzik górnej kieszeni. Podoficerowie nosili sznurki zielone, strzelcy szare. W latach 1913 1914 wprowadzono odznaki funkcyjne w formie patek przypinanych na kołnierzu w czasie zbiórek, wykładów i ćwiczeń: dowódca okręgu złota, dowódca kompanii czerwona, dowódca plutonu niebieska, dowódca sekcji biała. Oficerowie, którzy uzyskali stopień oficerski w związku wolno było nosić odznakę projektu Włodzimierza Tetmajera tzw. parasol.
 W kwietniu 1913 roku na polecenie Komendanta Głównego Związków Strzeleckich przystąpiono do opracowania wzorów orła na czapkę i odznaki oficerskiej. Autorem projektu orła wzorowanego na orle wojskowym Królestwa Polskiego był Czesław Jarnuszkiewicz, który prowadził wtedy dla Związku wykłady na temat umundurowania i organizacji armii rosyjskiej. Jego rodzina przechowywała oryginalną matrycę, z której produkowano orły w okresie Królestwa Polskiego. Pierwotną wersję projektu stanowił orzeł w koronie siedzący na tarczy amazonek z napisem Strzelec. Odmianą projektu był ten sam orzeł umieszczony na okrągłej, białej kokardzie o amarantowym brzegu. Ostatecznie został wybrany pierwszy wariant. Orzeł został zmniejszony do wysokości ok. 40 mm, zaopatrzony w tarczkę z inicjałem S (Strzelec) i pozbawiony korony. Na ten temat mamy różne interpretacje tego zdarzenia. Autor projektu pisał w 1936 roku, że udał się z ówczesnym Komendantem okręgu do grawera krakowskiego Czaplickiego i tam została mu odcięta korona. Inne wyjaśnienie pochodzi również z ust autora projektu, tyle, że z roku 1917. Mianowicie projekt orła wykonany był z wosku. Po drodze, podczas transportowania ukruszyła się korona, gdy projekt wręczano Piłsudskiemu, z obawy przed połajanką, nie zwrócono mu na ten fakt uwagi. Komendant nie wnikając w szczegóły projekt zatwierdził.Ciężko dziś uwierzyć w taką wersję.
        Najbardziej prawdopodobnym było to, że orzełek w takiej formie nawiązywał do XIX wiecznego nurtu rewolucyjno-demokratycznego, którego symbole w postaci orłów pozbawione były korony.
        Orzeł bez korony w połączeniu z obowiązującą w Strzelcu formą zwracania się przez obywatelu, przyjęcie popularnego nakrycia głowy w formie maciejówki i jednego ubioru dla wszystkich, bez względu na pełnione funkcje, mogły świadczyć o Strzelcu jako organizacji o zabarwieniu demokratycznym i dość żywych wpływach PPS

        W przededniu wybuchu wojny Związek Strzelecki posiadał następującą liczbę i rodzaje broni:

208 sztuk karabinów Mannlicher różnych wzorów
511 sztuk karabinów Werndl różnych wzorów
101 sztuk innej broni

        W okresie międzywojennym używano różnych wzorów umundurowania typu wojskowego, ale z guzikami z orłem strzeleckim. Taki sam orzeł na czerwonej, trójkątnej tarczy naszywany był na lewym rękawie munduru jako znak organizacyjny. Na oznaczeniach stopni wężyki były czerwone, zaś dystynkcje i emblematy srebrne. Nakrycie głowy stanowiła okrągła czapka z orłem w koronie lub bez, ale zawsze z literą S na wewnętrznej tarczce pelty tarczy amazonek.

        Stopnie:

Strzelec, starszy strzelec, sekcyjny, drużynowy, sierżant, starszy sierżant, podchorąży, kompanijny, starszy kompanijny, powiatowy, podokręgowy, okręgowy, inspektor, komendant główny. Do wszystkich stopni dodawano skrót: Zw. Strz. Stopnie noszono na patkach, zaś na naramiennikach umieszczano numery oddziałów {cyfry arabskie}, komend okręgowych {cyfry rzymskie}, orła strzeleckiego dla członków KG i orła w wieńcu dla komendanta.

        Przynależnośćorganizacyjną poświadczano w legitymacji. Zawierała ona poświadczenia: zgody na noszenie munduru, awansów, odbytych szkoleń i obozów, nadanych odznaczeń i odznak.
        W szkoleniu używano różnych typów wyposażenia i uzbrojenia. W szkoleniu ogniowym stosowano broń wycofaną z wojska; francuskie karabiny Chassepot wzór 1866, Gras wz. 1874 czy niemieckie Mauser wz,1871, a także wielu innych. Do strzelań sportowych używano kbks na bazie kbk Mauser wz. 1898, kbks wz.1930 AW, wzór 1930 AN ( cena 135 zł), wzór 1930 AL. (wersja luksusowa, cena 165 zł), wzór 1931 wszystkie typy jednostrzałowe.

 

 


(2015/01/31 00:19)